دین وزندگی- منطق و فلسفه

سوالات درس 1الی 4 دینی 2 همراه با جواب وپیام آیات(تشریحی-تستی وپرکردنی)

درس اول(جلوه های حکمت و تدبیر)

1-  توصیه قران کریم به تصاویر جهان و وظایف انسان ها را توضیح دهید

قران کریم از انسان ها می خواهد که درباره ی این تصویر بیندیشند و با عقل واستدلال و منطق آن را بپزیرند.از این رو مردم را دعوت می کند به پدیده های پیرامون خود نظر کنند.پدیده های چون آمد وشد شب و روز،خورشید،ماه،ستارگان،کوه ها،دشت ها،سپیده دم،گیاهان،جانوران،مراحل خلقت انسان،حرکت ابرها و نزول باران که انسان ها در زندگی روزانه ی خود مشاهده می کند وتفکر در آن ها برای هرکس امکان پذیر است.

2- نتیجه ی عدم خردمندی در تصاویر جهان را بنویسید؟هر کس خردمندی پیشه نکند وبه درستی نیندیشد،زیان آن را خواهد دید و جایگاه خود در جهان را نخواهد شناخت.

3- در مورد عدم خردمندی در آفرینش آسمان ها و زمین:  سعدی می گوید:

این همه نقش عجب بر در و دیواروجود                      هرکه فکرت نکند،نقش بود بر دیوار

4- ویژگی های جهان خیالی را بنویسید؟

1- بی هدفی 2- رابطه ی میان علت و ملول قانون مشخص نیست3- خالقی آگاه و حکیم متصور نیست

درس اول(جلوه های حکمت و تدبیر)

1-  توصیه قران کریم به تصاویر جهان و وظایف انسان ها را توضیح دهید

قران کریم از انسان ها می خواهد که درباره ی این تصویر بیندیشند و با عقل واستدلال و منطق آن را بپزیرند.از این رو مردم را دعوت می کند به پدیده های پیرامون خود نظر کنند.پدیده های چون آمد وشد شب و روز،خورشید،ماه،ستارگان،کوه ها،دشت ها،سپیده دم،گیاهان،جانوران،مراحل خلقت انسان،حرکت ابرها و نزول باران که انسان ها در زندگی روزانه ی خود مشاهده می کند وتفکر در آن ها برای هرکس امکان پذیر است.

2- نتیجه ی عدم خردمندی در تصاویر جهان را بنویسید؟هر کس خردمندی پیشه نکند وبه درستی نیندیشد،زیان آن را خواهد دید و جایگاه خود در جهان را نخواهد شناخت.

3- در مورد عدم خردمندی در آفرینش آسمان ها و زمین:  سعدی می گوید:

این همه نقش عجب بر در و دیواروجود                      هرکه فکرت نکند،نقش بود بر دیوار

4- ویژگی های جهان خیالی را بنویسید؟

1- بی هدفی 2- رابطه ی میان علت و ملول قانون مشخص نیست3- خالقی آگاه و حکیم متصور نیست.

                             ارزیابی       

آیا در جهان خیاالی می توان از قانون و قانون مندی سخن گفت؟چرا؟ خیر،زیرا قانون و قانونمندی در جایی است،که رابطه ای میان علت و معلول مشخص باشد.

1-  در چنین جهانی،رسیدن به علم ودانش تا چه اندازه امکان پذیراست؟چرا؟ امکان پذیر نیست،زیرا علم و دانش در جایی معنا دارد که قانونمندی وروابط میان موجودات صحیح وواقعی باشد

2-  اگربخواهیم نامی برای این جهان خیالی انتخاب کنیم، آن نام چیست؟ جهان تخیلی

3-    شما در چنین جهانی،چه احساسی خواهید داشت؟ احساس بی مسؤلیتی،بی هدفی و...

4-    آیا با دیدن چنین جهانی می پذیرید که سازنده ای حکیم و خبیرداشته باشد؟ چرا؟خیر. زیرا

 از سازنده ی حکیم  انتظار می رود که کار آگاهانه ای انجام دهد.

5- نتایج حاصل از همکاری با نظام و قانون در موجودات جهان را بنویسید؟1- هر موجودی از اجزای خاص و معینی تشکیل شده است.2- این اجزا با آرایش مخصوص به خود در کنار یکدیگر قرار گرفته اند.3- هر جزء کار مخصوصی انجام می دهد و وظیفه ی معینی بر عهده دارد. 4- میان وظایف و مسؤلیت ها پیوستگی و ارتباط مشاهده می شود،به گونه ای که کار هر یک مکمل و ادامه ی کار دیگری است و کارها و مسؤلیت ها در ارتباط با هم می یابند و اگر به کار یک جزء به تننهایی نگاه شود، ناقص ونا تمام به نظر می آید.5- هر سامان و نظمی و هر همکاری و فعالیتی،به دنبال هدف خاصی است که آن را از سایر سامان دهی ها و همکاری ها جدا می کند.

6- شاخصه ی اصلی موجودات جهان را نام برده و توضیح دهید؟ شاخصه اصلی همان ‍‍»هدف» و«غایت» است . بدون «هدف»، پیوستگی، ارتباط و هماهنگی معنا ندارد و اساساً مجموعه ی دارای نظام،شکل نمی گیرد.همکاری، پیوستگی و نظام، همواره برای آن است که به هدف معینی منجر شودوبه سرانجام روشنی برسد

7-پیامد عدم هد فمندی  در شاخصه ی موجودات جهان را توضیح دهید؟ اگر شاخصه ی هدفمندی در کار نباشد، تمام فعالیت های یک مجموعه«عبث»،«بیهوده» ودر یک کلام،«باطل» می شود وبا بودن آن، مجموعه ی فعالیت ها،«ثمربخش»،«هدفمند» و در یک کلام ،«حق» می گردد.

8- تستی و پرکردنی: هر همکاری و ترکیبی ، ثمرات و اهداف بسیار بزرگی به دنبال داشت وهیچ کدام بر « باطل » و« بیهوده » نبود

                                         درس دوم (   با کاروان هستی)

1-انواع علل ها را نام ببرید؟1- علل عرضی 2- علل طولی

2- علل عرضی را توضیح دهید؟ بررسی علل ونقش یک پدیده در مجموعه را به تنهایی علل عرضی می گویند. مانند: بررسی نقش خورشید در رویش گیاه.

3- علل طولی را توضیح دهید؟ بررسی علل تمام پدیدها در یک مجموعه را علل طولی می گویندمانند: نقش خورشید، آب، خاک و... در رویش گیاه.

4- مجموعه نظامند را تعریف کنید؟مجموعه ای است که اجزاء آن به گونه ای سامان یافته اند که فعالیت دسته جمعی آن ها منتهی به هدفی معین می شود.

تستی و جای خالی: شاخصه ی اصلی مجموعه ای «هدفمندی» است.

تستی و جای خالی: نظام های کوچک هم برای خود هدف و غایت خاصی دارند.

تستی و جای خالی: نظام های کوچک هم از نظام های کوچکتری تشکیل شده باشند.

پیام آیات:

با تدبر در آیات ابتدای درس و تکمیل عبارت های زیر، پاسخ سؤال طرح شده به دست آورید.

1- تمام مخلوقات این جهان به حق آفریننده شده اند ودارای هدف مشخص می باشند.                       پیام آیه  احقاب/3

     2  - هریک از مخلوقات در بهترین صورت و مشکل خلق شده اند و آنچه که نیازمند رساندن آن ها به هدف بوده،دراختیار دارند. پیام آیه  تغابن/3

3- هر یک از مخلوقات ومجموعه ی آن ها که نظام واحد جهانی را تشکیل می دهند،دارای انسجام کامل  و پیوستگی دقیق برای رسیدن به هدف می باشند پیام آیه  .مُلک/3     

4-همه ی مخلوقات عالم تحت قانون مندی واحد الهی عمل می کنندو به سوی خدا که مقصد نها یی جهان خلقت است روان می باشند .    پیام آیه  آل عمران/83

        5  - کاروان هستی همان طور که از خدا ،رو به سوی خدا دارد. پیام آیه  ا حقاف/3

                                          درس سوم(   سرمایه های انسان)

 1- سرانجام ویژه انسان در جهان آخرت چگونه رقم می خورد؟ سرانجامِ او در جهان آخرت  این    گونه است که گروهی به تقرب الهی می رسند و بهشت نصیبشان می شود وگروهی دیگر سرانجامی تلخ درند و به جهنم در می آیند.

2- حضرت علی (ع) درمورد اهمیت شناخت انسان چه می فرماید:«خدا رحمت کند کسی را که بداند از کجا آمده،درکجا قرار دارد و به کجا می رود.

پیام آیه ها

1-  خداوند به ما کرامت بخشیده وبر بسیاری از مخلوقات برتری داده است. آن چه را که در آسمان ها وزمین است برای ما آفریده و توانایی بهره مندی از آن ها را در وجود ما قرار داده است.   پیام آیه اسرا/70

2-پروردگار، به ما قوّه و نیرویی عنایت کرده تا با آن بیندشیم وراه درست زندگی رااز راه های غلط تشخیص دهیم. حقایق رادریابیم وازجهل و نادانی دور شویم. پیام آیه زمر/18و17

  3- خداوند،ما را صاحب اراده واختیار آفرید ومسؤل سرنوشت خویش قرار داد.    سپس راه رستگاری وراه شقاوت را به مانشاندادتاخودراه رستگاری رابرگزینیم وازشقاوت دوری کنیم    پیام آیه انسان/3

4- او،سرشت ما را با خود آشنا کرد وگرایش به خود را گرایش به همه ی خوبی ها وزیبایی هاست،در ما قراردارد.از این رو،هر کس در خود می نگرد یا به تماشای جهان می نشیند، خدارا می یابد ومحبتش را دردل حس می کند. پیام آیه روم/30

   5- خدای متعال،شناخت خیر ونیکی وگرایش به آن وشناخت بدی وزشتی وبیزاری از آن را در ما قرارداد،تا به خیرونیکی رو آوریم وازگناه وزشتی بپرهیزیم. ازاین روست که همه ی ما فضایلی چون صداقت،کرامت،عزّت نفس وعدالت رادوست داریم وازدو ویی،حقارت نفس،ریاوظلم بیزاریم واگربه یکی از گنا هان آلوده شدیم،خود را سرزنش وملامت می کنیم و در اندیشه ی جبران بر می آییم پیام آیه شمس/  8 و7

*- قرآن کریم آن سرزنش گر درونی را چه نامیده است:نفس لوامًه(نفس سرزنشگر)*

 6- علاوه بر این سرمایه های بزرگ،خداوند،پیامبران وپیشوایان پاک ودلسوزی را همراه با کتاب راهنما برای ما فرستاد تا راه سعادت را به ما نشان دهندو در پیمودن راه حق به ما کمک کردنند. همچنین وعده داده است که هرکس در راه خدا،که راه خوشبختی خودمان است، تلاش کند،اورا ازامدادهای غیبی خود بهره مند سازدودررسیدن به مقصد یاری کند. عنکبود/69

7- او به ما یادآوری می کند که عاملی درونی،انسان ها را برای رسیدن به لذت های زودگذر دنیایی،به گناه دعوت می کند وازپیروی ازعقل و وجدان باز می دارد ق / 16

 8-، خداوند از عامل گمراه کنندهی دیگری به ما خبر می دهد که خود را برتراز آدمیان می پندارد وسوگند یاد کرده که فرزندان آدم را فریب دهدو از رسیدن به بهشت دارد.  بقره/168و 169  

 3-  حضرت علی(ع)درمورد سرشت خدا آشنایی انسان چه می فرماید؟ «درهیچ چیزی ننگریستم، مگر این که خدا را قبل از آن،بعد از آن و با آن دیدم.

4-حضرت علی(ع) درمورد دشمن درونی انسان ها چه می فرمایند؟ «دشمن ترین دشمن تو همان نفسی است که در درون توست».

5-درمورد دشمن درونی انسان یا نفس لوامّه:

   نفس، هر دم در درونت در کمین                            از همه مردم بتر در مکر و کین

   دشمنی دارای چنین در سرّ خویش                          مانع عقل است وخصم جان وکیش                                 6-شیطان  معمولاً انسان را از چه راه ها یی گمراه می کند؟

1- زیبا ولذت بخش نشان دادن گناه   2-سرگرم کردن به آرزوهای سراب گونه ی دنیایی.  3- غافل کردن از خداویاد او4-ایجاد کینه و دشمنی میان مردم. 

7- با استفاده از آیات قران نشان دهید.شیطان در روز قیامت خطاب اهل جهنم چه می گوید؟«خداوند به شما وعده ی حق داد،اما من به شما وعده ای دادم و خلاف آن عمل کردم. البته من بر شما تسلطی نداشتم، فقط شما را به گناه دعوت کردم. این خودتان بودید که دعوت مرا پذیرفتید. امروزخود را سرزنش کنید نه مرا. نه من می توانم به شما کمکی کنم ونه شما می توانید مرا نجات دهید. »

8- حضرت امام عصر درمورد تأثیرنماز برایشان ودور کردن شیطان چگونه گفته اند؟

    «هیچ چیزی مانند نماز بینی او را به خاک نمی مالد»

9- چه موقع خداوند بر خود آفرین گفته است؟ آنگاه که خداوند مراحل خلقت انسان و رشد و تکامل وی دررحم مادر را بیان می کند و تحولات پیچیده ی زیستی او را یکی پس از دیگری      نام می برد واز دمیدن روحی ویژه در او یاد می کند، در پایان می فرماید: پس بزرگ وبزرگواری است خدای یکتا که نیکوترین آفرینندگان است.  

10-رسول خدا در مورد انسان هایی که حلقه ی بندگی شیطان را به گردن می آویزند از  نظر خداوند چه می فرمایند؟  چون فرمان خدا را برای سجده ی بر انسان اطاعت نکرد.

درس چهارم(خود حقیقی)

1-    از تدبر درآیات قران کریم ابعاد وجودی انسان را نام برده توضیح دهید؟وجود انسان از دو بُعد جسمانی و روحانی تشکیل شده است؛بُعد جسمانی و مادی انسان، مانند سایر اجسام ومواد،تجزیه وتحلیل می پذیرد وسرانجام فرسوده ومتلاشی می گردد وبه مکان و زمان نیازمند و محدود است. درمقابل، بُعد روحانی وغیر جسمانی انسان تجزیه وتحلیل نمی پذیرد،متلاشی نمی شودوبعد   ازمرگ بدن،باقی می ماند وآگاهی و حیات خود را از دست نمی دهد.

 2-  دلایل و نشانه های روحانی بودن وجود انسان را فقط نام ببرید؟

  الف- ثابت بودن«خود»  ب- رؤیاهای صادقه

  3- از دلایل ونشانه های روحانی بودن انسان ،ثابت بودن من یا خود را توضیح دهید؟

   هرکس درک روشنی از«خود»دارد ودراثبات وجودِ چیزی که  از آن تعبیربه«من» می کند به هیچ گونه استدلالی احتیاج ندارد. با آن که در طول زندگی ،شکل وقیافهواعضا واندام های بدن درحال تغییراست وجسم امروزمن با جسم زمان نوزادیبسیارمتفاوت است،اما می گوییم همان کسی هستم که سال ها پیش در فلان روز متولد شدم.

5- چرا شخصیت یا«من»انسان وابسته به جسم او نیست؟ 

   اگر چنین بود باید در دوران عمر بارها عوض شده وبه شخص دیگری تبدیل شده باشد. درصورتی که چنین نیست. هرکس این را در خود می یابد که کس دیگری جایگزین او نشده و او همواره خودش بوده است. واگر کارهایی،خوب یا بد،درطول سالیان گذشته انجام داده، همه ای این کارها را به همین«خود»نسبت  می دهد و«خود» را عامل آن کارها می داند.

6- چرا قوانین و مقررات جامعه بر پایه ی من ثابت بنا شده است؟

 اگر از شخصی که بیست  سال قبل کتابی نوشته یا یک قانون علمی را کشف کرده یا خدماتی به جامعه عرضه نموده      است،اکنون تجلیل می کنیم ویا اگر کسی را که بیست سال قبل،به جنایتی دست زده واکنون دستگیر شده است،محاکمه ومجازات می کنیم،بدان جهت است که آنان را همان انسان بیست سال قبل می دانیم، گر چه سنّی از آنان گذشته وظاهرشان تغییر کرده است.

  تستی و جای خالی:دیده ایم که برخی انسان ها قسمتی هایی از بدن خود را در حادثه ای ازدست می دهند،امّا نه خودشان و نه دیگران،هیچ گاه احساس نمی کنند که قدری ازهویت  و«من»او کم شده باشد واین نشان می دهد که ثبات هویت و«خود» ما ناشی از ثبات اندام های ما نیست.

  تستی و جای خالی:نتیجه می گیریم که«من»و«هویت» انسان ثابت است ومستقل ازجسماوست.

1-        ازدلایل ونشانه های روحانی بودن انسان رؤیاهای صادقه را توضیح دهید؟

هر کدام از ماهنگام خواب،رؤیاهایی را مشاهده می کنیم که برخی از آن ها مطابق با واقعیت هستند واز یک رویداد خارجی حکایت می کنند. مثلاً برخی از این قبیل خواب ها،خبر از حوادث گذشته یا رویدادهای آینده می دهند یا نشان دهنده ی مکانی هستند که هرگز دربیداری آن جا را ندیده ایم وبعدها که به آن جا می رویم،آن چه را در خواب دیده بودیم،در خارج مشاهده می کنیم.

2-   توانایی های برد روحانی انسان را بنویسید؟توانایی«انتخاب»و«تصمیم گیری» می دهد، «جاودانگی» را درمی یابد وآن را طلب می کند،به دنبال کمالات نا محدود است و توانایی درک واقعیات و اختراع  وابتکارواکتشاف به ما می بخشد. همین بُعد است کهفضیلت ها ورذیلت های اخلاقی را کسب می کند واگر به فضیلت ها آراسته شد، مقرب

درگاه خدا ومسجود فرشتگان می شود واگر به رذیلت ها تن داد، تا اعماق جهنم سقوط می کند.